عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

179

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

2 - آيات همسان ، تنها در اوّلين مورد به تأويل گرفته مىشود ، بنا بر اين مجموعه آيات مكرّر تنها يك مرتبه در اين تفسير وارد مىشود . 3 - كاشاني در اين تفسير ، تنها به ذكر آياتي مىپردازد كه خود توان بيان تأويل آنها را داشته باشد ، از اين رو تمامى آياتي كه از منظر أو يا قبول تأويل نمىكند ويا در بيان مراد خود نيازى به آن ندارد ، در اين تفسير ذكر نمىشوند . أو خود در توضيح اين هر سه بند مىنگارد : « فشرعت في تسويد هذه الأوراق . . . مراعيا لنظم الكتاب وترتيبه ، غير معيد لما تكرّر منه أو تشابه في أساليبه ، وكلّ ما لا يقبل التّأويل عندي أولا يحتاج إليه فما أوردته أصلا . . . » « 1 » 4 - در اين تفسير نه تنها آيات قرآن كريم كه گاه روايات نيز به تأويل گرفته مىشود . « 2 » 5 - در جاى جاى اين تفسير ، توضيحات مبسوطي در بارهء كلماتي كه در تبيين مراد آية نقشى اساسى وكليدى دارند بچشم مىآيد . اين توضيحات در مواردى آن چنان گسترده است كه بلندتر از تفسير خود آية مىنمايد . « 3 » 6 - در بيان تأويل آيات ، گاه‌گاه از أحاديث نيز كمك گرفته مىشود . « 4 » هر چند اين موارد اندك است ومحدود . 7 - در موارد بسيار كمي ، شأن نزول آيه‌اى نيز ذكر شده است . « 5 » در تمامى اين موارد ، متون تاريخي تنها بعنوان مبيّن تأويل ومؤيّد آن - ونه باستقلال - ذكر مىشوند . 8 - در تبيين معناى پاره‌اى از آيات ، گاهى تمامى وجوهى كه بعنوان معنى يك لفظ ذكر شده است ، به تأويل گرفته مىشود . « 6 » 9 - گاه‌گاه توضيحي تاريخي دربارهء پاره‌اى از ألفاظ - ونه بعنوان شأن نزول آيات - آورده مىشود . « 7 » اين موارد هم كم شمارند وهم كم حجم .

--> ( 1 ) . بنگريد : تأويلات القرآن الكريم ج 1 ص 5 . ( 2 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 2 ص 450 . ( 3 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 2 ص 452 . ( 4 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 2 ص 623 ، 625 . ( 5 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 2 ص 446 . ( 6 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 2 ص 749 . ( 7 ) . نمونه را بنگريد : همان ج 1 ص 183 .